‘Bureaucratie is veel te langzaam’

Door Aafke Kok, wetenschapsjournalist

We zitten middenin een technologische revolutie, en daarmee middenin één van de grootste veranderingen die de menselijke samenleving ooit meemaakte - misschien wel de grootste. Martijn Aslander, filosoof, veelgevraagd spreker en medeschrijver van de boeken Nooit af en Easycratie maakt ons bewust van de impact van technologie op onze samenleving.

Eén van de veranderingen die er nu aankomt is volgens jou dat organisaties steeds meer overbodig worden. Waarom is dat zo?

‘Een voorbeeld. Vroeger dachten we dat we een vakbond nodig hadden om bijvoorbeeld een staking te organiseren. Met de lerarenstaking een tijdje geleden zag je dat je dit nu prima kunt organiseren zonder zo’n vakbond. Via Facebook kwamen er binnen no time duizenden mensen op de been. Technologie maakt dit soort dingen makkelijker voor elkaar te krijgen dan ooit.’

Martijn Aslander spreekt tijdens het Doxis Seminar 2019

Martijn Aslander spreekt tijdens het Doxis Seminar 2019

Gaan organisaties dan echt verdwijnen?

‘Organisaties met al hun beslislagen en bureaucratie bestaan om dingen te organiseren. Maar als de puzzel van dingen organiseren makkelijker wordt door technologie, dan is zo’n organisatie niet meer nodig. Natuurlijk geldt dat niet voor alles, maar veel organisaties zullen binnen tien jaar overbodig worden. Dat is onvermijdelijk. Technologie is daar de drijvende kracht voor.
‘Je ziet het ook binnen organisaties. Medewerkers zijn een paar jaar geleden massaal overgestapt op Whats-App om met hun collega’s te communiceren. Daar heeft de IT-afdeling niks over te zeggen gehad. Maar ‘t scheelt wel een boel communicatiekracht.’

Als al die organisaties verdwijnen of veranderen, komt er dan ook een verschuiving van de macht?

‘Dit is de grootste verschuiving in macht ooit. De macht gaat veel meer bij iedereen liggen. Iedereen kan dingen voor elkaar krijgen, kijk maar naar zo’n lerarenstaking. Dit is absoluut de grootste verandering in de menselijke samenleving die we kennen. Een voorbeeld: zelfs de allerarmsten op deze wereld hebben nu een smartphone. Die kunnen ze ook gebruiken, dat doen ze ook, en daarmee kunnen ze heel veel invloed uitoefenen. Dat is een enorme verandering.’

Ben je niet bang dat de techgiganten te veel macht krijgen?

‘Nee hoor. Dat is nu misschien zo, en natuurlijk moeten we stoppen met Facebook. Maar zij maken geen wetgeving hè. En mensen stoppen ook massaal als zo’n techgigant fout bezig is. Op de dag dat Facebook Whats-App overnam verloren ze in één klap 50 miljoen mensen. Dus ik ben daar niet bang voor. Bovendien: de macht overnemen van Facebook lijkt me een stuk makkelijker dan van de huidige machthebbers.’


"Natuurlijk geldt dat niet voor alles, maar veel organisaties zullen binnen tien jaar overbodig worden."

Waarom werkt de huidige manier van werken in organisaties straks, of misschien wel nu niet meer?

‘Bureaucratie vertraagt enorm. Alles op papier vastleggen is ontzettend langzaam. Je gaat leven in een papieren werkelijkheid. Tegen de tijd dat je dan echt aan het werk gaat is er al weer op het budget gekort of is er een reorganisatie - zo gaan die dingen. De werkelijkheid haalt je in. Het past niet meer in deze snelle tijd. ‘Het spreekwoord is bezint eer ge begint, maar ik zou dat omdraaien. Gewoon lekker beginnen. Probeer eens iets uit en kijk wat er gebeurt.’

Als er zoveel verandert in de samenleving, moeten we ons onderwijs dan ook gaan aanpassen?

‘Het is onmogelijk om kennis hierover te onderwijzen, de ontwikkelingen gaan veel te snel. Wel kunnen we onze mindset aanpassen. We moeten ons bewust zijn van de invloed van technologie. Wat zijn de consequenties, wat willen we? Dat is mijn werk, die bewustwording creëren.’


De boeken 'Nooit af' en 'Easycratie', waar Martijn Aslander co-auteur van is, kun je gratis downloaden op www.easycratie.nl