Woo, Wet Open Overheid: maak gebruik van het momentum!

Informatie raakt zoek, de gebruikte systemen voldoen niet aan de eisen en burgers en bedrijven kunnen moeilijk informatie opvragen. Ambtenaren lopen bij het uitvoeren van hun werk tegen dezelfde problemen aan. In deze context is de Wet open overheid (Woo) actueler dan men ooit had kunnen voorspellen. Tien jaar na het eerste voorstel is de wet er nu echt: een uitgelezen kans om gebruik te maken van het momentum!

De Doxis visie op een open overheid

Samen een krachtige en duurzame informatiehuishouding realiseren is onze missie. Door de drang naar meer transparantie en de nieuwe wetgeving op dit vlak voelt het leveren van die bijdrage urgenter dan ooit. Informatiemanagement heeft ineens een heel andere uitstraling door de maatschappelijke ontwikkelingen. Het is voor iedereen meer dan duidelijk hoe belangrijk het is om informatie op orde te hebben. Deze kern van ons vakgebied is al jaren hetzelfde. Wij verwelkomen de kansen die de Woo hiervoor biedt dan ook met open armen. Maar, wat betekent de Woo precies voor overheidsorganisaties in de praktijk?

Kleine stapjes

De wet wordt in kleine stapjes ingevoerd. Overheidsinstanties krijgen de tijd zich voor te bereiden en zullen gaandeweg het proces steeds meer onderdelen van de wet moeten uitvoeren. Het is wel duidelijk dat het beoogde doel ‘actief openbaar en duurzaam toegankelijk’ niet zomaar bereikt kan worden. De hoofdaspecten waarmee rekening gehouden moet worden zijn:

• Documenten in 11 informatiecategorieën actief publiceren;
• De informatiehuishouding op orde brengen;
• Informatie duurzaam toegankelijk maken.

Voor het eerste punt moeten overheidsinstanties zich het gebruik van een centrale publicatievoorziening eigen maken. Het verkennen en voorbereiden van gebruik van een platform is daarom een goed uitgangspunt. De Woo-index (voorheen platform PLOOI) is ontwikkeld als verwijsplatform en sluit tevens naadloos aan bij het by design denken.

In het Meerjarenplan voor de Rijksoverheid gaat het over de verbetering van de wijze waarop digitale documenten worden opgesteld, geordend, bewaard, vernietigd en ontsloten. Het is van groot belang dit na te streven, anders blijft het erg ingewikkeld om informatie goed te kunnen ontsluiten en publiceren. En dat is de basis om te kunnen voldoen aan de Woo.

Opvallende aanpassingen

In de jaren waarin de Woo is ontwikkeld is er flink aan de wet geschaafd en zijn er verschillende amendementen aangenomen. Hieronder de drie meest in het oog springende aanpassingen:

• Persoonlijke beleidsopvattingen (nr. 27)
  Dit amendement verplicht bestuursorganen ook documenten met persoonlijke beleidsopvattingen (in geanonimiseerde vorm) openbaar te maken. Er is echter een maar: deze regel geldt niet als het ‘kunnen voeren van intern beraad onevenredig wordt geschaad’.  
• Weigeringsgrond ‘vertrouwelijk verstrekte bedrijfs- en fabricagegegevens’ (nr. 26)
  De eerdere beslissing om deze weigeringsgrond ‘relatief’ te maken is teruggedraaid, waardoor de weigeringsgrond nu wederom (net als onder de Wob) ‘absoluut’ is. Dit houdt in dat vertrouwelijk verstrekte bedrijfs- en fabricagegegevens absoluut worden beschermd. 
• Meenemen van documenten van na ontvangst van het verzoek (nr. 19)
  Dit amendement is erop gericht dat een Woo-verzoek gaat over alle, tijdens en na ontvangst van het verzoek, bestaande documenten. Dit betekent dus dat ook documenten die zijn ontstaan tijdens het behandelen van het verzoek nog onder het verzoek vallen en dus beoordeeld moeten worden. Er zijn Kamerleden die verwachten dat dat dit zal leiden tot snellere besluitvorming, vanwege de dreigende toenemende grootte van het te beoordelen aantal documenten. Het werkt echter ook vertragend, zeker bij omvangrijke Woo-verzoeken. 
   

Planning en proeftuinen

Op 6 april 2021 werd het voorbereidend onderzoek door de Eerste Kamercommissie van beide wetsvoorstellen (de Woo en de ‘Novelle’; een verbetering of aanvulling van het eerdere wetsvoorstel) uitgevoerd. Vervolgens vond de plenaire behandeling van de wetsvoorstellen plaats. Er werd hard gewerkt aan de voorbereiding op de implementatie van de Woo. In het project ‘Grip op informatie’ werkt de VNG samen met zeventig gemeentelijke organisaties in tien proeftuinen waarin het uitwisselen van ervaringen en productontwikkeling centraal staan. De kennisontwikkeling in deze proeftuinen moet uiteindelijk leiden tot een eenduidige landelijke implementatie van de Woo.

Wanneer wordt het dan echt het jaar van de Wet open overheid? Eén ding is zeker: de Woo is er en de impact en voorbereidingen zijn significant, dus start op tijd!

Hoe je dat kunt doen? Lees al onze andere artikelen en de FAQ over de Woo. Of neem vrijblijvend contact met ons op om over dit onderwerp te sparren.